Aktualnie opłaty urzędowe obowiązujące w procedurze uzyskania patentu europejskiego można sprawdzić tutaj.
Uzyskanie ochrony wynalazku na terytorium wielu państw jednocześnie jest procesem złożonym, a koszty patentu europejskiego stanowią sumę wielu różnych składników, które przedsiębiorca musi uwzględnić w swoim budżecie na własność intelektualną. Decydując się na zgłoszenie w Europejskim Urzędzie Patentowym, należy mieć świadomość, że nie jest to jednorazowa opłata, lecz ciąg wydatków rozłożonych w czasie, które zależą od strategii biznesowej oraz liczby krajów, w których ochrona ma obowiązywać. Podstawowym kosztem, z jakim styka się zgłaszający, są opłaty urzędowe wnoszone bezpośrednio na konto organizacji w Monachium, które są wyrażone w walucie euro i podlegają okresowym aktualizacjom przez Radę Administracyjną. Procedura ta rozpoczyna się od uiszczenia opłaty za zgłoszenie oraz opłaty za poszukiwanie, które łącznie stanowią barierę wejścia mającą na celu wstępną selekcję zgłoszeń o potencjale komercyjnym. Warto zauważyć, że wysokość tych kwot może się różnić w zależności od sposobu dokonania zgłoszenia, ponieważ urząd promuje formę elektroniczną, oferując niższe stawki dla podmiotów korzystających z dedykowanego oprogramowania lub systemów online w porównaniu do tradycyjnych zgłoszeń papierowych. Należy również pamiętać, że koszty patentu europejskiego na tym etapie to dopiero wierzchołek góry lodowej, gdyż procedura obejmuje badanie merytoryczne, które jest oddzielnie płatne, a jego wynik determinuje sensowność ponoszenia dalszych nakładów finansowych na ochronę danego rozwiązania technicznego. Przedsiębiorcy muszą zatem traktować te wydatki jako inwestycję o podwyższonym ryzyku, gdzie początkowe nakłady służą zweryfikowaniu, czy wynalazek spełnia surowe kryteria nowości i poziomu wynalazczego narzucane przez Konwencję o udzielaniu patentów europejskich.
Opłaty za zgłoszenie i poszukiwanie w europejskim urzędzie patentowym
Pierwszym etapem generującym koszty w procedurze uzyskania patentu europejskiego jest moment złożenia wniosku, który wiąże się z koniecznością wniesienia opłaty za zgłoszenie oraz opłaty za sporządzenie europejskiego raportu z poszukiwania. Opłata za zgłoszenie ma charakter administracyjny i pokrywa koszty wstępnej weryfikacji formalnej dokumentacji, natomiast opłata za poszukiwanie jest znacznie wyższa i dotyczy merytorycznej pracy ekspertów, którzy przeszukują światowe bazy danych w celu znalezienia rozwiązań podobnych do zgłoszonego wynalazku. Jest to kluczowy moment w procedurze, ponieważ otrzymany raport z poszukiwania wraz ze wstępną opinią o zdolności patentowej daje zgłaszającemu pierwszą rzetelną informację na temat szans na uzyskanie monopolu prawnego. Jeżeli zgłoszenie patentowe przekracza określoną liczbę stron, co często zdarza się w przypadku skomplikowanych technologii chemicznych lub biotechnologicznych, Europejski Urząd Patentowy nalicza dodatkową opłatę za każdą kolejną stronę powyżej ustalonego limitu, co ma na celu skłonienie zgłaszających do zwięzłego i precyzyjnego formułowania opisów. Ponadto, w sytuacji gdy zgłoszenie zawiera więcej niż piętnaście zastrzeżeń patentowych, konieczne jest uiszczenie dodatkowych opłat za każde kolejne zastrzeżenie, co bezpośrednio wpływa na ostateczne koszty patentu europejskiego w fazie początkowej. Struktura tych opłat została zaprojektowana w taki sposób, aby zniechęcać do tworzenia nadmiernie rozbudowanych i niejasnych wniosków, które utrudniają pracę ekspertom i wydłużają proces badania. Zgłaszający musi zatem balansować pomiędzy chęcią jak najszerszego ujęcia ochrony a kosztami, które rosną wykładniczo wraz ze stopniem skomplikowania dokumentacji zgłoszeniowej. Warto również dodać, że opłaty te muszą zostać wniesione w ściśle określonych terminach, zazwyczaj w ciągu miesiąca od daty złożenia dokumentów, a ich nieuiszczenie skutkuje uznaniem zgłoszenia za wycofane, co bezpowrotnie zamyka drogę do uzyskania ochrony, chyba że zostaną zastosowane procedury naprawcze wiążące się z dodatkowymi kosztami.
Koszty związane z badaniem merytorycznym i wyznaczeniem państw ochrony
Po otrzymaniu raportu z poszukiwania zgłaszający musi podjąć decyzję o kontynuowaniu procedury, co wiąże się z koniecznością wniesienia opłaty za badanie merytoryczne oraz opłaty za wyznaczenie państw, co stanowi kolejny istotny element składający się na koszty patentu europejskiego. Opłata za badanie jest jedną z najwyższych w całej procedurze i pokrywa koszty dialogu z ekspertem, który analizuje odpowiedzi zgłaszającego na zarzuty postawione w opinii dołączonej do raportu z poszukiwania. Jest to etap, w którym często dochodzi do wielokrotnej wymiany korespondencji, a każda runda argumentacji wymaga zaangażowania czasu i zasobów, choć sama opłata urzędowa jest jednorazowa, to czas trwania tego etapu wpływa na koszty obsługi prawnej. Równocześnie z opłatą za badanie należy uiścić opłatę za wyznaczenie, która obecnie ma charakter ryczałtowy i obejmuje wszystkie państwa członkowskie Konwencji o udzielaniu patentów europejskich, co jest znacznym uproszczeniem w porównaniu do dawnego systemu, gdzie płaciło się za każdy kraj osobno. Dzięki temu mechanizmowi, uiszczając jedną kwotę, zgłaszający rezerwuje sobie prawo do późniejszej walidacji patentu we wszystkich dostępnych jurysdykcjach, unikając konieczności podjęcia ostatecznej decyzji na tym etapie postępowania gdzie ochrona będzie utrzymywana. Warto jednak pamiętać, że jeżeli zgłaszający chce rozszerzyć ochronę na tak zwane państwa rozszerzenia lub walidacji, które nie są członkami Konwencji, ale podpisały stosowne umowy z Europejskim Urzędem Patentowym, konieczne jest wniesienie osobnych, dodatkowych opłat za każde z tych państw. Koszty patentu europejskiego w fazie badania mogą wzrosnąć również w sytuacji, gdy procedura przedłuża się, a zgłaszający chce przyspieszyć działania urzędu, choć sam program przyspieszonego badania PACE jest bezpłatny, to jednak wymaga on starannego przygotowania pism procesowych. Należy mieć na uwadze, że moment uiszczenia opłaty za badanie jest często punktem zwrotnym, w którym wiele firm decyduje się na porzucenie zgłoszenia, jeśli wyniki poszukiwania były niekorzystne, co pozwala uniknąć dalszych wydatków na postępowanie o niskich rokowaniach sukcesu.